1. Sức lan tỏa thông tin từ nhà trường đến xã hội
- Khi đã lập trang mạng xã hội riêng của trường/ngành GD-ĐT thì quan trọng hàng đầu là phải có nhiều thông tin và lượng tương tác thì sẽ thu hút được độc giả. Trang này rất cần thật đông đủ cán bộ, giáo viên, nhân viên… trong ngành tham gia. Tuy nhiên, cũng rất cần “người ngoài” nhưng quan tâm đến giáo dục như các chuyên gia, giáo viên các nơi khác và nhà báo theo dõi mảng giáo dục theo dõi hoặc “like” để thông tin được đông đảo người biết hơn.
- Nếu thông tin tốt và đáng tin cậy thì đây cũng là một kênh để các phương tiện truyền thông, báo đài… quan tâm, khai thác và đưa tin. Tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ.
- Điều rất quan trọng là dù làm truyền thông cho cơ sở nhưng phải đặt địa vị mình là người đọc để hiểu cần thông tin như thế nào thì sẽ được quan tâm, dễ đọc, dễ hiểu… Thay vì viết tràn lan, quá nhiều chi tiết vụn vặt dẫn tới không truyền tải được nội dung, thông điệp mình mong muốn.
2. Thông tin kịp thời, chủ động
- Trước hết cần có một bộ phận viết biên tập, chia sẻ ngắn gọn dễ hiểu những văn bản, chính sách của ngành đưa lên trang (kèm theo dẫn văn bản gốc).
- Có thể dẫn tin bài của những tờ báo có uy tín để thông tin kịp thời vì về nguyên tắc bao giờ các báo cũng có những thông tin sớm, đặc biệt là về những vấn đề học sinh, giáo viên quan tâm.
- Các trường phải có bộ phận viết tin bài, ảnh truyền thông công việc của trường mình. Thông tin của các trường phải đảm bảo tính thời sự. Ví dụ, hiện đang là giai đoạn dạy học trực tuyến hoặc các trường chuẩn bị đón học sinh trở lại trường, việc phòng ngừa dịch bệnh được các trường tiến hành ra sao là vấn đề được cả xã hội quan tâm. Việc truyền thông sẽ phải cập nhật liên tục:
- Trước khi học sinh trở lại trường thì công tác chỉ đạo và thực hiện ở các trường ra sao, từng ngày làm gì, có hình ảnh sinh động đi kèm
- Ngày đầu tiên học sinh trở lại trường ra sao, tâm trạng của phụ huynh, học sinh, giáo viên như thế nào… Sự vào cuộc, chung tay của các ban ngành, của phụ huynh và mỗi học sinh trong phòng chống dịch ra sao…
- Thông tin thời sự có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: Một thông tư, chỉ thị, văn bản hướng dẫn của ngành được triển khai trên thực tế ra sao cần có thông tin kịp thời từ phía mỗi nhà trường.
- Tương tự, việc phản ánh các công việc ngành gắn với thời sự của đất nước cũng phải được cập nhật, dù không tin bài liên tục như các báo thì cũng phải không để trễ đến mức sự việc xảy ra quá lâu rồi mới thông tin thì người đọc không còn quan tâm nữa. Ví dụ phòng ngừa dịch bệnh như đã nói ở trên hay việc chuẩn bị triển khai chương trình, sách giáo khoa mới, chuẩn bị tuyển sinh đầu cấp, khai giảng năm học mới, ôn tập cho học sinh, xây dựng kế hoạch dạy học… cần thông tin các trường đã thực hiện ra sao, bài bản thế nào.
3. Có câu chuyện, người thật, việc thật
- Bên cạnh những thông tin chung chung của nhà trường thì tăng cường những câu chuyện cụ thể từ cán bộ, giáo viên, học sinh (có hình ảnh kèm theo)
- Những phát biểu về việc thực hiện công việc của ngành cũng cần có người có quyền và chức năng ở cơ sở giáo dục phát biểu. Có ý kiến của người thực hiện trực tiếp như giáo viên, học sinh… thì sẽ tăng tính thuyết phục hơn.
4. Chủ động cung cấp thông tin khi có sự việc không mong muốn xảy ra
Việc xử lý khủng hoảng truyền thông khi có sự việc xảy ra trong cơ sở giáo dục rất quan trọng. Ví dụ khi có đơn thư, phản ánh về những vấn đề tiêu cực trong nhà trường như: bạo lực học đường, lạm thu, tai nạn, thương tích… thay vì “đóng cửa” với báo chí, truyền thông như cách nhiều trường vẫn làm, để cho báo chí thông tin một chiều thì nhà trường cần sớm báo cáo cơ quan chức năng và chủ động thông tin chính thống. Trong đó thông tin diễn biến sự việc một cách khách quan; chủ trương xử lý của cơ sở giáo dục (không bao che, không né tránh) và sau đó là kết quả xử lý sự việc. Thông tin có thể giao cho một đầu mối phát ngôn rõ ràng hoặc soạn thành văn bản để nhận được sự chia sẻ, thấu hiểu; tránh đẩy sự việc đi quá xa.
5. Kỹ năng viết tin bài
- Tiêu đề ngắn gọn, dễ hiểu: Các báo có nhiều người đọc hiện nay đều quy định số chữ trong tiêu đề tin bài (ví dụ không quá 15-20 chữ) để đi thẳng vào nội dung cần đề cập. Kể cả tin bài truyền thông của nhà trường cũng nên chọn cách thức này để tạo sự quan tâm, đạt được mục tiêu tuyên truyền, hấp dẫn người đọc.
- Phần giới thiệu về nội dung bài: không nên quá dài, chỉ nên khống chế dưới 60 -70 chữ để đảm bảo không đưa hết nội dung lên phần giới thiệu và người đọc không đọc tiếp thông tin đến hết tin bài nữa.
- Bài viết phải chọn lọc thông tin, không đưa vào những thông tin trích dẫn quá nhiều nội dung văn bản mà bạn đọc đã biết trước đó mà đi vào thông tin cụ thể: từ quy định chung thì trường A, B… đã thực hiện cụ thể như thế nào. Qua đó thấy sự chủ động, sáng tạo trong cách làm của mỗi nhà trường, vừa thực hiện đúng quy định nhưng vừa phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, đối tượng khác nhau.
- Bài viết không quá dài. Nên chia thành nhiều đoạn nhỏ (bằng cách xuống dòng, ngắt đoạn) để người đọc không cảm giác mệt mỏi. Với mỗi thông điệp, nội dung cần có một tiêu đề nhỏ để dễ theo dõi.
6. Chụp và sử dụng ảnh
- Khi chụp ảnh để sử dụng cho việc đưa lên tin về mục đích tuyên truyền, cố gắng hạn chế tối đa ảnh dọc trừ trường hợp bắt buộc. Chỉ nên chụp ảnh ngang, để khi đưa lên trang không có khoảng trống và không khiến người đọc phải kéo quá dài để đọc hết bài, dễ gây cảm giác nhàm chán.
- Nếu sử dụng nhiều ảnh trong một tin bài thì phải có ảnh cận cảnh, ảnh trung cảnh và ảnh chụp toàn cảnh để hình dung nhiều góc độ khác nhau. Tránh sử dụng nhiều ảnh “na ná’ nhau trong cùng một bài viết. Ví dụ, nhiều trường khi phản ánh dọn vệ sinh để phòng dịch thì sẽ chụp các lớp khác nhau nhưng thông tin từ bức ảnh đó thì giống nhau. Do vậy, thay vì chụp cô giáo dọn dẹp ở phòng học 1, rồi lại ảnh cô giáo dọn ở phòng 2… thì ảnh dọn vệ sinh trong lớp học, ở ngoài sân, trong bếp… với nhiều không gian và đối tượng tham gia khác nhau.
- Kích cỡ ảnh đưa lên cần cố gắng để ảnh kích cỡ lớn để chất lượng ảnh đẹp khi lên trang. Ngoài ra, các cơ quan truyền thông cũng có thể sử dụng lại mà không bị “vỡ’ ảnh khi phóng to. Cần có tên người viết và chụp ảnh để tạo sự chuyên nghiệp và có bản quyền tác giả./.
Nhà báo Tuệ Nguyễn- Phóng viên Báo Thanh Niên
